სიცრუე

მუნდიალი 2018-ის დღიური

-  რატომ თამაშობს არგენტინა თავდამსხმელის გარეშე? არც იგუაინია და არც აგუერო, - ეს კითხვა შესავლისთვის არ მომიგონებია, ვიღაცამ ნამდვილად იკითხა ოღონდ ვინ, არ მახსოვს. თუმცა რა მნიშვნელობა აქვს. ფაქტია, რომ ეს ადამიანი რომელიც არგენტინისა და საფრანგეთის მერვედფინალს უყურებდა, დაიბნა.  არგენტინელი თავდამსხმელებიდან მოედანზე მხოლოდ მესი დაინახა რომელიც, როგორც სჩვევია, სიღრმიდან მოქმედებდა. მოკლედ, მესი იყო, თავდამსხმელი - არა.

მე კი იმ დილით, საიტებს რომ ვქექავდი წავიკითხე, რომ არგენტინის ნაკრების მწვრთნელი ხორხე სამპაოლი ფრანგებთან კლასიკური ფორვარდით არ აპირებდა თამაშს. სამპაოლის გათვლა „ცრუ 9 ნომერზე" ჰქონდა და „ცრუ 9 ნომრის" როლი სწორედ მესის უნდა შეესრულებინა. 
გასაკვირი არაფერია, ამპლუა რომელსაც ასეთი უცნაური სახელი ჰქვია მართალია დიდი ხანია არსებობს, მაგრამ შეუძლებელია მის ხსენებაზე თვალწინ მესი არ დაგიდგეს. მიზეზი: ამ ამპლუამ განვითარების მწვერვალს იმ წლებში მიაღწია, როდესაც „ბარსელონას" სათავეში გვარდიოლა ედგა, მოედანზე ტიკი-ტაკა იქსოვებოდა, ახალგაზრდა არგენტინელი კი  „ცრუ 9 ნომრად" იდგა და ნახევარმცველთა პასების აბლაბუდიდან უმწვავეს მომენტებს ქმნიდა. აკეთებდა სწორედ იმას, რაც ასე აკლდა რუსეთის სტადიონებზე საკუთარ პასებში დამხრჩვალ ესპანეთის ნაკრებს.

მაშინ შეარქვეს მესის უცხოპლანეტელი. 
მაგრამ, რატომ „ცრუ 9 ნომერი"? საიდან მოვიდა ეს ციფრი 9? ანდა სიტყვა „ცრუ" რა შუაშია?
საქმე ის არის, რომ იყო დრო, როდესაც მოედანზე ვერ ნახავდით ფეხბურთელს ნომრით 34, 67, 23 და მითუმეტეს 9+1. სასტარტო შემადგენლობებს ზურგზე აუცილებლად ერთიდან თერთმეტამდე ეწერათ, შეცვლაზე შესულებს კი თორმეტიდან ზევით — იმ ნომრამდე, რამდენი კაცის ყოლაც განაცხადში იყო ნებადართული. მაგალითად, საბჭოთა კავშირში 16 ნომერი სათადარიგო მეკარეს ეწერა და მორჩა, ამით მთავრდებოდა. ეს იმას კი არ ნიშნავდა, რომ გუნდები სულ ერთი და იმავე შემადგენლობებით თამაშობდნენ, უბრალოდ ნომრები იყო ერთი და იგივე. ეს დრო თქვენს მონა-მორჩილს კარგად ახსოვს.
კიდევ უფრო ადრე, იმ დროს, რომელიც თქვენს მონა-მორჩილს არ ახსოვს, იყო ტაქტიკური სქემა, რომელსაც საბჭოეთში „დუბლივეს" ეძახდნენ, ხოლო ევროპაში WM-ს. ჰოდა, ამ განლაგებისა და მუდმივი ნომრების პირობებში ისე გამოდიოდა, რომ 9 ნომრიანი მაისურით მუდამ ცენტრალური თავდამსხმელი თამაშობდა. სწორედ აქედან მოდის ციფრი 9.

მაშინ შეარქვეს მესის უცხოპლანეტელი. 
მაგრამ, რატომ „ცრუ 9 ნომერი"? საიდან მოვიდა ეს ციფრი 9? ანდა სიტყვა „ცრუ" რა შუაშია?
საქმე ის არის, რომ იყო დრო, როდესაც მოედანზე ვერ ნახავდით ფეხბურთელს ნომრით 34, 67, 23 და მითუმეტეს 9+1. სასტარტო შემადგენლობებს ზურგზე აუცილებლად ერთიდან თერთმეტამდე ეწერათ, შეცვლაზე შესულებს კი თორმეტიდან ზევით — იმ ნომრამდე, რამდენი კაცის ყოლაც განაცხადში იყო ნებადართული. მაგალითად, საბჭოთა კავშირში 16 ნომერი სათადარიგო მეკარეს ეწერა და მორჩა, ამით მთავრდებოდა. ეს იმას კი არ ნიშნავდა, რომ გუნდები სულ ერთი და იმავე შემადგენლობებით თამაშობდნენ, უბრალოდ ნომრები იყო ერთი და იგივე. ეს დრო თქვენს მონა-მორჩილს კარგად ახსოვს.
კიდევ უფრო ადრე, იმ დროს, რომელიც თქვენს მონა-მორჩილს არ ახსოვს, იყო ტაქტიკური სქემა, რომელსაც საბჭოეთში „დუბლივეს" ეძახდნენ, ხოლო ევროპაში WM-ს. ჰოდა, ამ განლაგებისა და მუდმივი ნომრების პირობებში ისე გამოდიოდა, რომ 9 ნომრიანი მაისურით მუდამ ცენტრალური თავდამსხმელი თამაშობდა. სწორედ აქედან მოდის ციფრი 9.

ახლა რაც შეეხება სიტყვას „ცრუ": ტაქტიკის განვითარებასთან ერთად 9 ნომრიანმა ფეხბურთელებმა მათთვის მკაცრად განსაზღვრული პოზიცია მიატოვეს და უკეთესი გაგრძელებების ძიებაში აქეთ-იქით დაიწყეს ხეტიალი. ალბათ, პირველად სწორედ მაშინ თქვა ვიღაცამ, ეს ნამდვილი 9 ნომერი აღარ არის, ცრუ 9 ნომერიაო. ისიც თქვეს, ფორვარდმა ხეტიალი დაიწყო ანუ მოხეტიალე ფორვარდიაო. და საბოლოოდ, ამ ექსპერიმენტების შედეგად, ფეხბურთს შემორჩა როგორც ნამდვილი ასევე ცრუ 9 ნომრის ამპლუა — კლასიკური და მოხეტიალე ფორვარდი.
ფეხბურთის ისტორიკოსები წერენ, რომ პირველი მოხეტიალე ფორვარდები ჯერ კიდევ 1930-იან წლებში გამოჩნდნენ. ამბობენ, რომ მათ შორის ყველაზე თვალსაჩინო (მაინც მოვერიდოთ იმის განსაზღვრას, თუ ვინ იყო „მთლად პირველი") ავსტრიის ლეგენდარული ნაკრების, „ვუნდერთიმის" თავდამსხმელი მატიას ზინდელარი იყო. ეს ის ზინდელარია, რომელსაც ნაცისტურმა გერმანიამ ავსტრიის დაპყრობის შემდეგ მისი სახელით თამაში სთხოვა. ზინდელარმა ასაკი მოიმიზეზა, სადღა შემიძლიაო, ჰოდა ცოტა ხანში ფეხბურთელი და მისი საყვარელი ვენაში, თავიანთ ბინაში გაზით გაგუდულები იპოვნეს. გერმანელებმა მოუწყვეს თუ უბედური შემთხვევა იყო, უცნობია.

შემდეგი გარორჩეული „ცრუ 9 ნომერი" უნგრეთის „დიდი გუნდის" ლეგენდარული მოთამაშე ნანდორ ჰიდგეკუტი ყოფილა. ეს უკვე 1950-იანი წლების ამბავია...
...1990-იან წლებში, მეტ-ნაკლებად მივიწყებული ამპლუა „რომაში" ფრანჩესკო ტოტიმ გააცოცხლა და „ელ პუპონეს" შემდეგ უფრო შემოვიდა მოდაში. მაგრამ, როგორც ზემოთ ავღნიშნეთ, განსაკუთრებულ სიმაღლეზე ის ლეო მესიმ აიყვანა, რასაკვირველია პეპ გვარდიოლას მიერ მის გარშემო გარნირივით შემოწყობილი დახვეწილი სისტემის დახმარებით. ჩავი, ინიესტა... დელიკატესია! ზოგი მიმომხილველი ამტკიცებს, რომ თავად მესიმ „ცრუ 9 ნომრის" მწვერვალი 2010 წლის 29 ნოემბერს დაიპყრო, როდესაც „კამპ ნოუზე" „ბარსელონამ" „რეალს" 5:0 მოუგო. სრულყოფილება იმ დღეს იყოო.
იმავე პერიოდში „ცრუ 9 ნომრის" იდეა ჩინებულად აიტაცა ესპანეთის ნაკრების მწვრთნელმა ვისენტე დელ ბოსკემ, რომელმაც უცნაური სახელის მქონე ფუნქცია სესკ ფაბრეგასს მოარგო და როგორც გაირკვა სწორედაც გათვალა. „ლა როხამ" ამ ტაქტიკით განსაკუთრებით 2012 წლის ევროპის ჩემპიონატზე იხეირა.

რად უნდა ლაპარაკი, რომ გვარდიოლას ვარიანტში და ალბათ საერთოდაც, „ცრუ 9 ნომრით" თამაშს აზრი მაშინ აქვს, როდესაც ტექნიკური ნახევარმცველები გყავს. მათ, წინ წასულ განაპირა მცველებთან ერთად ბურთი მოწინააღმდეგის ნახევარზე უნდა აკონტროლონ და „ცრუ 9"-ს მწვავე პასის შესაყოლებლად სივრცეები გაუმზადონ. მესის შემთხვევაში სქემას თავად არგენტინელის უნიკალური სისწრაფე და დრიბლინგი აძლიერებდა. 
ნაკლოვანებები? ცხადია, ნაკლის გარეშე არაფერი არსებობს. თავად განსაჯეთ, როდესაც გუნდი „ცრუ 9 ნომრით" თამაშობს, დიდწილად თავის კარს ძალიან არის მოშორებული და თუ ბურთს კარგად ვერ იჭერს, შეიძლება სწრაფ კონტრშეტევაზე წამოეგოს.
ფეხბურთის თეორეტიკოსებს უამრავი ვარიანტი აქვთ დამუშავებული. ზოგი განლაგების შემთხვევაში „ცრუ 9 ნომერი" უფრო გამოსადეგია, ზოგ შემთხვევაში კი ნაკლებად არის მიზანშეწონილი. ამ თემაზე პროფესიულად ლაპარაკს მე ვერ შევძლებ. რომც შემეძლოს ბლოგის ფორმატს არ მოუხდებოდა. აქ უბრალოდ იმის თქმა მინდოდა, რომ მსოფლიოს ჩემპიონატის მერვედფინალში, ფრანგებთან, არგენტინის ნაკრებმა თავდამსხმელის გარეშე კი არ ითამაშა, უბრალოდ „ცრუ 9 ნომრის" ვარიანტს დაეყრდნო და წააგო.
 მაგრამ, სამი გოლი გაიტანა. 
ჰოდა, რას ნიშნავს ეს, გაამართლა თუ არა, თქვენ განსაჯეთ.